Visie op digitalisering — Sint-Franciscusinstituut

“Digitalisering is voor ons geen hype, maar een bewuste, ethische en pedagogisch gedragen keuze om onderwijs te versterken.”

Lees ook: het volledige beleidsplan · het AI-beleid · het toestellenbeleid

1. Inleiding

Het Sint-Franciscusinstituut wil jongeren vormen tot zelfstandige, kritische en betrokken volwassenen die met vertrouwen hun plaats innemen in een snel veranderende wereld. Vanuit een sterke pedagogische traditie combineren wij mensgericht onderwijs met hoge academische verwachtingen. Digitalisering, evaluatie en didactiek staan daarbij steeds ten dienste van het leren en van de vorming van de totale persoonlijkheid.

Deze visietekst brengt ons pedagogisch project, onze digitale visie, ons evaluatiebeleid en de afspraken voor de onderwijsleerpraktijk samen tot één samenhangend geheel. Digitalisering is voor onze school geen doel op zich, maar een doordacht middel om leerprocessen te verdiepen, leerwinst zichtbaar te maken en leerlingen voor te bereiden op hogere studies en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

De actualisering van deze visie gebeurt niet toevallig. De snelle maatschappelijke digitalisering, de doorbraak van generatieve AI, de toenemende digitale verwachtingen binnen het hoger onderwijs en het Digiplan van de Vlaamse overheid — met verplichte beleidsplanning vanaf september 2026 — maken het noodzakelijk om bewuste en gedragen keuzes te maken. Het Sint-Franciscusinstituut grijpt deze verplichting aan als een kans om het eigen pedagogisch project te versterken.

Deze visietekst vormt het richtinggevend kader. De concrete vertaling naar afspraken, infrastructuur, AI-gebruik en financiën is uitgewerkt in het beleidsplan ICT en digitalisering.

2. Totstandkoming en gedeeld eigenaarschap

Deze visie op digitalisering kwam tot stand vanuit een bewuste en participatieve denkoefening. Vertrekkend vanuit het pedagogisch project van de school werd de rol van ICT en digitalisering besproken binnen het beleidsteam, in overleg met ICT-coördinatie, leerlingenbegeleiding en vertegenwoordigers van het lerarenteam.

Deze visie is geen statisch document, maar een gedeeld referentiekader dat richting geeft aan concrete beleidsbeslissingen. Ze wordt gedragen door het schoolteam en vormt de basis voor verdere beleidsplanning, professionalisering en evaluatie. Bij de totstandkoming en opvolging wordt gebruikgemaakt van de reflectiekaders van Digipunt Vlaanderen, waaronder het visiecanvas en contextanalyses.

3. Pedagogisch fundament: vorming van de totale persoonlijkheid

Als vormings- en opvoedingsinstituut hechten wij groot belang aan cognitieve en intellectuele ontwikkeling. Kennisverwerving, analytisch denken, taalvaardigheid en abstract redeneren nemen een centrale plaats in ons onderwijs. Tegelijk willen wij leerlingen vormen tot evenwichtige mensen met waarden, normen en attitudes die hen toelaten om met open blik, veerkracht en engagement in de wereld te staan.

Wij hebben aandacht voor:

kritisch reflecteren in een continue informatie- en mediastroom
emotionele intelligentie, empathie en sociale vaardigheden
creativiteit, verwondering en verbeelding
verantwoordelijkheid, doorzettingsvermogen en zelfregulatie
welzijn, gezondheid en pestpreventie

4. Academische ambitie en voorbereiding op hogere studies

Het Sint-Franciscusinstituut profileert zich als een school met sterke studierichtingen, in het bijzonder binnen wiskunde en wetenschappen, die leerlingen grondig voorbereiden op universitaire opleidingen. Kerncompetenties zijn zelfstandig werken, onderzoeksvaardigheden, probleemoplossend denken, plannen en reflecteren, en academisch correct werken.

5. Digitale visie: technologie als pedagogisch middel

5.1 Digitalisering met een menselijk kompas

ICT is voor onze school een middel om leren te versterken, nooit een doel op zich. Digitale middelen worden bewust, doelgericht en pedagogisch verantwoord ingezet. Ze vervangen nooit het pedagogisch handelen van de leerkracht, noch klassieke leer- en denkvaardigheden. Concentratie, logisch redeneren, taalvaardigheid en kritisch denken blijven fundamenteel.

Dit principe geldt bij uitstek voor generatieve AI. AI-tools kunnen het leren ondersteunen — bij het zoeken, structureren of verwerken van informatie — maar vervangen nooit het eigen denken, redeneren en oordelen van de leerling. Wie leert, doet dat zelf. AI is een hulpmiddel, geen plaatsvervanger.

Digitalisering ondersteunt het leren wanneer ze:

leerprocessen verdiept en structureert
feedback sneller en gerichter mogelijk maakt
samenwerking en onderzoek ondersteunt
leerlingen voorbereidt op digitale verwachtingen van vervolgstudies en samenleving
bewust en transparant wordt ingezet, met bijzondere aandacht voor het verantwoord gebruik van AI

5.2 Digitale competenties voor alle leerlingen: het DigComp-kader

Het Sint-Franciscusinstituut wil bij alle leerlingen brede en duurzame digitale competenties ontwikkelen. Als referentiekader hanteren wij het Europese DigComp-model, dat vijf domeinen onderscheidt:

Informatiegeletterdheid: opzoeken, evalueren en beheren van digitale informatie, inclusief het kritisch beoordelen van AI-gegenereerde output
Communicatie en samenwerking: digitaal communiceren, delen en samenwerken
Digitale inhoudscreatie: produceren, bewerken en programmeren van digitale content, met bewustzijn van auteursrecht bij AI-gebruik
Veiligheid: beschermen van apparaten, data en privacy; gezond digitaal gedrag; dataethiek bij AI-tools
Probleemoplossing: technische problemen aanpakken, creatief en innovatief digitaal denken, verantwoord gebruik van AI als denkondersteuning

AI-geletterdheid loopt als transversaal thema door deze vijf domeinen heen. Leerlingen leren AI-tools gericht te gebruiken, kritisch te bevragen en ethisch verantwoord in te zetten — niet als aparte vaardigheid, maar als integraal onderdeel van wat het vandaag betekent om digitaal competent te zijn.

Deze competenties worden niet als apart vak aangeboden, maar geïntegreerd in de vakdidactiek en in de expliciete leertrajecten digitale maturiteit. In het eerste jaar ligt de nadruk op digitale basisvaardigheden, studiehouding en veilig online gedrag. In het derde jaar ligt de nadruk op de overstap naar een eigen toestel (BYOD), zelfstandig digitaal werken en het verantwoord gebruik van AI. Het DigComp-kader biedt houvast bij de opbouw van leerdoelen en de evaluatie van digitale competenties doorheen de schoolloopbaan.

5.3 ICT voor activerend en gedifferentieerd leren

Digitale middelen worden niet louter ingezet als vervanging van klassieke werkvormen, maar als hefboom voor dieper en actiever leren. Leerkrachten zetten ICT bewust in om leerlingen te activeren, te differentiëren en leerwinst zichtbaar te maken.

Concrete voorbeelden van activerende inzet van ICT:

Formatieve toetsing via digitale quiztools (bv. Socrative, Formative) voor directe feedback en bijsturing
Collaboratieve opdrachten in gedeelde digitale omgevingen (bv. Microsoft 365, Padlet, Wakelet)
Flipped classroom-aanpakken waarbij instructie digitaal wordt aangeboden en klastijd vrijkomt voor verdieping
Onderzoeks- en projectopdrachten waarbij leerlingen zelfstandig bronnen evalueren, data verwerken en bevindingen presenteren
Differentiatie via adaptieve oefenplatformen (bv. Dodona, Khan Academy) die inspelen op het niveau van de individuele leerling

Afwisseling met niet-digitale werkvormen blijft essentieel. De leerkracht bepaalt steeds wanneer en hoe digitale middelen meerwaarde bieden. Aandacht voor focus, werkdruk en digitale rust maakt deel uit van een krachtige didactiek.

5.4 Leerlingen vormen tot digitale burgers

Digitaal burgerschap is een expliciete ambitie van het Sint-Franciscusinstituut. Wij bereiden leerlingen niet alleen voor op het gebruik van digitale tools, maar ook op een verantwoorde, kritische en ethisch bewuste deelname aan de digitale samenleving.

Digitaal burgerschap omvat bij ons:

Mediawijsheid: het herkennen van desinformatie, reclame, filterbubbels en manipulatie
Digitale ethiek: respect, empathie en verantwoordelijkheid in online communicatie
Online identiteit en reputatie: bewustzijn over digitale voetafdruk en privacybeheer
Cyberveiligheid: veilig gedrag online, omgaan met phishing, sterke wachtwoorden en datadeling
Auteursrecht en intellectuele eigendom: correct en eerlijk gebruik van digitale bronnen en AI-tools
AI-geletterdheid: kritisch omgaan met AI-gegenereerde content, transparant zijn over AI-gebruik, en bewust reflecteren op de ethische en maatschappelijke dimensies van AI

Deze thema’s worden structureel verankerd in het leertraject digitale maturiteit en komen aan bod in vakdidactische contexten doorheen de gehele schoolloopbaan. Digitaal burgerschap past naadloos binnen onze bredere vorming van de totale persoonlijkheid.

5.5 Gefaseerde digitale maturiteit

Eerste graad (jaar 1 en 2)

Leerlingen werken met school-Chromebooks binnen een beveiligde Google Workspace for Education-omgeving. De focus ligt op digitale basisvaardigheden, studiehouding, plannen en samenwerken, veilig en verantwoord online gedrag, en het ontwikkelen van digitale leerstrategieën. Een lesuur digitale vorming per week biedt een gestructureerde basis. AI komt in deze graad aan bod op het niveau van bewustwording: wat is AI, hoe werkt het, wat kan het wel en niet?

Tweede en derde graad (vanaf jaar 3)

Vanaf het derde jaar schakelen leerlingen over op een volwaardige Windows-laptop (BYOD) binnen de Microsoft 365-omgeving. Dit maakt het mogelijk om academische software te gebruiken (o.a. Python, Dodona, simulatieomgevingen), onderzoeksopdrachten uit te voeren, data en projecten zelfstandig te beheren, en te werken in een omgeving die aansluit bij universiteiten en hogescholen. In wiskundige en wetenschappelijke richtingen is performante hardware essentieel.

In de tweede graad wordt AI begeleid geïntroduceerd als denkondersteuning en brainstormtool, onder strikte voorwaarden van transparantie. In de derde graad krijgen leerlingen meer ruimte voor zelfstandig en kritisch gebruik van AI voor onderzoek, schrijfproces en probleemoplossing, steeds gekoppeld aan academische integriteit en verplichte verantwoording.

De praktische en gefaseerde invoering van dit BYOD-model — met een transitieperiode in de schooljaren 2026-2027 en 2027-2028 — wordt concreet uitgewerkt in het beleidsplan (hoofdstuk 3.4).

6. Evaluatievisie: leren zichtbaar maken

Evalueren is een integraal onderdeel van het leerproces. Het dient om leerwinst zichtbaar te maken, groei te stimuleren en leerlingen eigenaar te laten worden van hun leren. Wij evalueren kennis, vaardigheden en attitudes in evenwicht, conform de leerplandoelen.

Evaluatie is:

transparant en voorspelbaar
betrouwbaar en objectief
formatief én summatief
fair en gedifferentieerd waar nodig
breed en gericht op de totale persoonlijkheid

Effectieve feedback staat centraal en richt zich op proces, product en zelfregulatie. Digitale tools ondersteunen communicatie en opvolging, zonder het professionele oordeel van de leerkracht te vervangen. De opkomst van AI vraagt om een voortdurende herdenking van evaluatievormen, zodat het eigen denken van de leerling de kern blijft van wat we evalueren.

7. Van visie naar klaspraktijk

Leerkrachten:

organiseren hun lessen leerlinggericht en doelgericht
zetten didactisch materiaal en digitale middelen bewust in, met aandacht voor activering en differentiatie
gebruiken Smartschool en digitale tools als ondersteuning
communiceren transparant via de Planner
bewaken de werkdruk en respecteren toetsvrije periodes
evalueren evenwichtig en voorzien tijdige feedback en remediëring
engageren zich in professionalisering, met aandacht voor ICT-competenties, AI-geletterdheid en digitaal burgerschap
respecteren afspraken rond deconnectie en digitale rust

Binnen dit gemeenschappelijk kwaliteitskader behouden leerkrachten hun professionele autonomie om hun vakdidactiek en lesaanpak af te stemmen op hun expertise en klascontext.

8. Inclusie, welzijn en gelijke onderwijskansen

Digitalisering mag geen drempel vormen. Het Sint-Franciscusinstituut erkent dat leerlingen verschillen in leerstijl, tempo en ondersteuningsnoden. Digitale middelen worden ingezet als aanvullend instrument binnen een breder pedagogisch en zorggericht kader, met respect voor de draagkracht en eigenheid van elke leerling.

Voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften (o.a. dyslexie, dyscalculie, ASS, ADHD) voorziet de school:

voorleessoftware en leesondersteunende toepassingen
SprintPlus voor leerlingen met lees- en schrijfmoeilijkheden
spelling- en schrijfondersteuning
aangepaste digitale lay-out van leer- en evaluatiemateriaal
extra tijd of aangepaste werkvormen, in overleg met leerlingenbegeleiding

Voor alle leerlingen en gezinnen zorgt de school voor:

leenlaptops en tijdelijke toestellen bij defect of financiële nood
transparante communicatie over kosten en verwachtingen
discrete begeleiding in samenwerking met leerlingenbegeleiding en externe partners
aandacht voor welzijn, focus en digitale balans

9. Veilig en betrouwbaar ICT-beleid

Ons ICT-beleid waarborgt:

een stabiele en veilige digitale infrastructuur
zorgvuldig beheer van data en privacy
ondersteuning bij technisch gebruik
naleving van regelgeving (o.a. GDPR), inclusief bij de keuze van AI-tools
toekomstgerichte keuzes in hardware en software

10. Governance, monitoring en bijsturing

De samenhang tussen pedagogisch project, digitale visie, evaluatiebeleid en onderwijsleerpraktijk wordt bewaakt door het beleidsteam in samenwerking met ICT-coördinatie, leerlingenbegeleiding en vakgroepen. In lijn met de richtlijnen van Digipunt Vlaanderen wordt deze visie vertaald naar een meerjarige beleidsplanning.

Het beleid wordt jaarlijks geëvalueerd op basis van:

leerwinst en onderwijsresultaten
ervaringen van leerlingen en leerkrachten
werkdruk en welzijn
technologische en maatschappelijke evoluties, inclusief AI-ontwikkelingen

Op basis van deze evaluatie worden prioriteiten vastgelegd en wordt het beleid bijgestuurd waar nodig.

Slotbeschouwing

Het Sint-Franciscusinstituut kiest resoluut voor mensgericht onderwijs met academische ambitie. Door digitalisering, evaluatie en didactiek doordacht te verbinden, creëren wij een leeromgeving waarin leerlingen stap voor stap groeien tot zelfstandige, competente en verantwoordelijke jongvolwassenen — klaar voor hogere studies en een complexe samenleving.

Digitalisering is voor ons geen hype, maar een bewuste, ethische en pedagogisch gedragen keuze om onderwijs te versterken. Onze vier kernambities vormen daarvoor het kompas:

ICT als middel om leren te versterken, niet als doel op zich
Digitale competenties ontwikkelen bij alle leerlingen, gevat in het DigComp-kader, met AI-geletterdheid als transversaal thema
ICT inzetten voor activerend en gedifferentieerd leren
Leerlingen vormen tot verantwoordelijke digitale burgers in een tijdperk van AI